Typologie van Social media

Typologie van social media
In de literatuur worden de nodige typologieën van social media onderscheiden. Daarbij valt op dat bij deze indelingen vaak verschillende elkaar niet-uitsluitende criteria worden gebruikt. Zo wordt bij de ene categorie naar het soort gebruiker gekeken, bij de andere categorie naar het soort content en bij een derde categorie is weer een ander criterium van toepassing. De categorieën zijn daardoor niet uitsluitend. Met andere woorden, een Twitter of een TikTok kan worden ondergebracht bij zowel de ene als de andere categorie en ook bij twee of meer categorieën. Ongeacht dit nadeel zijn deze typologieën gangbaar. Het is daarom dat we er toch aandacht aan schenken. De hier gepresenteerde typologie is gedeeltelijk gebaseerd op die van de Engelstalige Wikipedia.

1 Blog
In de literatuur worden blogs altijd beschouwd tot behorende bij de social media. In het begin van deze eeuw was dat begrijpelijk. Een blog was dan een website waarbij in omgekeerde chronologische volgorde frequent posts werden gepubliceerd door één auteur over één onderwerp. Verder was het gebruikelijk dat lezers konden reageren op die posts door commentaar te leveren. Door dat laatste werd een blog tot de social media gerekend en was er nog sprake van een verschil met een website.

In de loop der tijd werd die beschrijving steeds minder passend. Zo werden MABs (Multi-Author Blogs) geïntroduceerd, verschenen er commerciële blogs en werd het verschil met bijvoorbeeld “gewone” sites wel erg klein. Zo zijn er veel “gewone” sites waar de lezer commentaar kan geven op een artikel en ook dat artikel meteen kan doorsturen via bijvoorbeeld zijn Facebook-account.
Zo’n Facebook-account (of van een andere social media) wordt ook gebruik om reclame te maken voor een blog in de vorm van een post op het moment dat er een nieuw blog-artikel verschijnt.

De term blog en blogging is ook geëvalueerd, zeker in de Engelse taal. Daar kan je nu bijvoorbeeld zeggen "I’m blogging on Instagram".
De meest gebruikte tools om een blog te starten en te onderhouden zijn Blogger (van Google) en WordPress. Met de tool kan content worden gecreëerd, gepubliceerd en voorzien van commentaar door de lezer. Het commentaar van de lezers kan desgewenst worden beheerd (wijzigen, verwijderen, goedkeuren) door de blog-redacteur.
Een voorbeeld van een blog gemaakt met WordPress is die van Pauline. 


Als een lezer commentaar wil geven op dit recept, dan is dat niet mogelijk via het blog. Voor het leveren van commentaar wordt expliciet verwezen naar Facebook en/of Instagram. Daarmee laat Pauline zien hoe de verschillende typen social media in elkaar overvloeien in haar eigen hybride vorm. 

2 Sociale netwerksite
Volgens de Vlaamse overheid (Team Taaladvies) mag je zowel de term Sociale netwerksite gebruiken als de term sociaalnetwerksite. In de praktijk worden echter beide termen nauwelijks gebruikt. Men heeft het altijd over social media.
In het Engels wordt de term wel gebruikt, ze spreken dan van "social network". Deze term heeft echter een dubbele betekenis, het kan refereren naar een Facebook of een Twitter, maar ook naar een netwerk van mensen, oftewel een sociaal netwerk in het Nederlands.

Een sociale netwerksite laat de gebruiker content creëren en publiceren. Die content wordt vervolgens voorgesteld aan (groepen) gebruikers op basis van opgegeven en/of berekende interesse (algoritme). Tenslotte kunnen andere gebruikers op die content reageren.
Tot deze groep behoort Facebook en behoorde Google+. De laatste werd op 2 april 2019 met stille trom stopgezet.

Het zou ook mogelijk zijn om ook andere social media in deze categorie onder te brengen, bijvoorbeeld Twitter en Instagram. Maar Twitter wordt vaak ingedeeld in de categorie micro-blogging en Instagram in de categorie Photo-sharing. De scheidslijnen tussen de verschillende categorieën en tussen de verzamelde social media zijn vaag.

3 Zakelijk netwerk (business network)
Bij dit type wordt alleen gekeken naar het soort gebruiker, in dit geval de zakelijke gebruiker en het netwerk is dan ook alleen voor zakelijke relaties en interacties. Tot deze categorie behoort LinkedIn.

4 Samenwerkingsproject (collaborative project)
Zowel de Nederlandse als Engelse term dekt de lading niet. Hier is namelijk sprake van een social media applicatie waarbij een aantal gebruikers gezamenlijk en in overleg content creëren. Een goed voorbeeld is Wiki, een applicatie waarmee de website Wikipedia is gecreëerd en wordt onderhouden. Met Wiki is het aantal onderwerpen niet gelimiteerd, onderstaand een wiki voor recepten. 




5 Enterprise social networking
Het in Nederland gebruikte woord “Enterprise social networking” refereert naar social media die binnen het bedrijf worden gebruikt door werknemers en eventueel relaties. Of, zoals Wikipedia het formuleert:
Een enterprise social network (ook wel intern sociaal (bedrijfs-)netwerk of interne sociale media genoemd) is het digitale interne sociale netwerk dat gebruikt wordt door een organisatie om medewerkers en externe genodigden te verbinden.
Bij deze categorie wordt dus alleen gekeken naar het karakter van de gebruiker.

6 Forum
Een forum, ook wel Internetforum genoemd, is een digitaal discussieplatform, meestal over een bepaald onderwerp. Gebruikers, meestal geregistreerd, kunnen een bijdrage (topic) leveren en andere gebruikers kunnen daarop reageren. De bijdrage bestaat uit tekst en/of foto’s. Om de zaak in goede banen te leiden, is er een moderator die als een politieagent de regels van het forum laat naleven.
De applicatie waarmee een forum is te creëren, te gebruiken en te onderhouden wordt forumsoftware genoemd, bijvoorbeeld phpBB.

In Nederland is FOK (forum.fok.nl) waarschijnlijk het grootste forum. Het beperkt zich niet tot één onderwerp. Er zijn 10 hoofdonderwerpen en elk hoofdonderwerp is weer onderverdeeld in een aantal onderwerpen. Onder zo’n onderwerp vallen dan enkele duizenden tot enkele honderdduizenden bijdragen (topics). Op een topic komen de nodige reacties binnen, tientallen, honderden en soms nog meer.
Zo werd op maandag 9 november 2020 op dit forum door iemand in “amerikaanse verkiezingen 2020” een topic gestart met als titel “Wat nu als er tóch fraude aan het licht komt?”. Daarop kwamen de nodige reacties binnen, in totaal 201 reacties op 14 november, dus 5 dagen later.

7 Microblog
De term microblog wordt niet vaak gebruikt, meestal is het de term microblogging, terwijl dan in één adem Twitter wordt genoemd. Twitter was niet de eerste op dit gebied, maar vandaag de dag wel de grootste service die op een makkelijke en snelle manier een korte tekst, een foto of bijvoorbeeld een link de digitale wereld in laat sturen.
De mogelijkheid voor een snelle post maakt ook onderdeel uit van de nodige andere sociale media, terwijl Twitter zijn functionaliteit blijft uitbreiden. Ook bij deze categorie zijn daarom de scheidslijnen vaag.

8 Foto, video, muziek delen
In deze categorie vinden we de social media die de gebruiker foto’s, video's of muziek laat uploaden, waarna andere gebruikers deze kunnen bekijken en/of beluisteren. De belangrijkste speler in deze categorie is Youtube met zijn video’s. Voor foto’s is Instagram de kampioen, maar gezien de vele andere functies van deze service heeft het ook recht op plaatsing in andere categorieën. Soms ook worden streaming service als Deezer en Spotify tot deze categorie gerekend. Het aspect social media is aanwezig maar wel lichtgewicht. Zo werkt Spotify met bijvoorbeeld een slechts mager profiel voor de gebruiker. Abonnees en abonnementen zijn voornamelijk voor playlists.

9 Review sites
Review sites laten producten, diensten en bedrijven beoordelen. Zo kan op Kieskeurig.nl een gebruiker een review schrijven over bijvoorbeeld een fiets of een smartphone en tevens een beoordeling geven. Maar er is meer te beoordelen. Op www.glassdoor.nl kan een werkgever worden beoordeeld en Tripadvisor laat restaurants, hotels en gîtes beoordelen.
Ook zijn er veel webshops die de mogelijkheid geven voor een review van hun producten en/of diensten.
Bij al deze services is het aspect social media gering. Men kan content (een review) toevoegen en anderen kunnen dat lezen.

10 Social bookmarking
Social bookmarking sites laten een gebruiker zijn favorieten van internetpagina's opslaan en desgewenst delen met andere gebruikers. Bekende voorbeelden uit deze kleine categorie zijn Delicious en Pearltrees. De laatste is een complexe service. Het laat niet alleen favorieten in de cloud opslaan, maar ook files en foto’s. De hele collectie kan op verschillende manieren worden georganiseerd en vervolgens gedeeld met andere gebruikers. Ook is er een sync-functie met Twitter- en Facebook-accounts. Het bedrijf speelt een marginale rol met een omzet van een paar miljoen dollars.

11 Instant messaging (IM)
Instant messaging, ook wel IM en in het Nederlands soms "onmiddellijke berichtgeving" genoemd, is een service waarbij digitale berichten zijn uit te wisselen tussen twee gebruikers. In deze categorie vallen Facebook Messenger en Whatsapp omdat deze applicaties van oorsprong instant messaging services betreffen. In de loop der tijd heeft WhatsApp de nodige functies toegevoegd, waardoor het veel meer is geworden dan een IM-service. Zo is het mogelijk een foto te sturen naar een groep personen die vervolgens kunnen reageren, maar ook de foto kunnen doorsturen naar andere gebruikers.

12 Social games
Social games zijn spelletjes binnen de social media, ze zijn dus alleen te spelen binnen bijvoorbeeld Facebook. Omdat ze binnen Facebook te spelen zijn, kan vaak ook met/tegen andere gebruikers worden gespeeld.

13 Virtuele wereld
Een virtuele wereld is een digitale wereld waarin gebruikers ronddwalen om deze virtuele wereld te onderzoeken, activiteiten te ontplooien en te communiceren/samenwerken met andere gebruikers. Second Life is een van de bekende virtuele werelden. Ze beleefde haar hoogtepunt in 2007, nu leidt het een enigszins kwijnend bestaan.

14 Nog meer
Er is nog meer en er komt nog meer, social media blijven een zeer dynamisch fenomeen. Zo zijn er bijvoorbeeld applicaties voor “social running”. Wat kan ik met zo’n applicatie doen? Ik kan een paar kilometer hardlopen waarna mijn prestatie alles wordt opgeslagen in de cloud in de vorm van het gelopen parcours, een beschrijving, de nodige statistieken (hartslag, snelheid, afstand, etc.) en een rating. Vervolgens kunnen groepsleden die content zien en desgewenst van commentaar voorzien. Ook kan ik met een druk op de knop een samenvatting posten op een van mijn social media (of allemaal). The sky is the limit.